Weetje 03: Condensatoren (elektrolyten en teerpotten) vervangen

Elektrolytische condensatoren

Bij het restaureren van oude radio’s moeten er wel eens condensatoren worden vervangen. Als vuistregel vervang ik de afvlakelco's, koppelcondensatoren en ratelcondensator, maar hoe? In mijn ogen moet een toestel er nl. uiterlijk en innerlijk goed uitzien en goed spelen. Dat betekent dat ik in de oorspronkelijke elco’s nieuwe condensatoren monteer (ik heb er dan ook een hekel aan als de vorige eigenaar deze elco’s er heeft uitgehaald). Hiervoor hanteerde ik 2 methoden. Bij de eerste methode zaagde ik met een figuurzaagje de condensator aan de bovenzijde radiaal door, verving het binnenwerk en zette met plakband de bovenzijde van de bus er weer op. Dit leek op afstand goed maar je zag wel een plakbandje (afbeelding 1). Later heb ik al mijn elco's gerestaureerd door de felsrand aan de onderzijde open te werken, het binnenwerk te vervangen en de felsrand voorzichtig dicht te drukken. Dit bevalt mij het best en is onzichtbaar (vandaar geen foto).

Vaseline blokcondensatoren (zoals aanwezig in de 634A en 834A, zie afbeelding 2) haal ik als dat nodig is leeg (blik aan onderzijde openknippen) en in het blik monteer ik nieuwe condensatoren. Dit gaat allemaal redelijk eenvoudig. Teerpotten vervangen door goed gelijkende exemplaren daarentegen niet. Na diverse overwegingen en experimenten ben ik op het volgende uitgekomen.  

Teerpotten

Voor een goede gelijkenis gebruik ik zwart massief kunststof stafmateriaal en bouw hier nieuwe condensatoren in. Zwart kunststof stafmateriaal is in verschillende diameter verkrijgbaar. Van de staaf zaag ik stukjes af welke ongeveer overeenkomen met de maat van de oude teerpotten. Het is vervolgens zaak om de uiteinden van de cilinders taps te krijgen en in de as een gat te boren waar later draad van 1 mm in gestoken wordt om te verbinden met de nieuwe condensatoren. De oude teerpotten hebben immers ook dik draad.  

Omdat ik niet in het gelukkige bezit ben van een draaibank boor ik een gat van ca. 2-3 mm in de as van de cilinder. In dit gat schroef ik een asje en zet deze in mijn boormachine. De boormachine zet in de boorstandaard liggend vast op mijn workmate en met een houtbeitel draai/schaaf ik schuine kanten aan de kunststof cilinders. Dit gaat zeer goed, alleen het asje breekt dikwijls na herhaaldelijk gebruik. Een dikkere as zal niet breken maar dan wordt het gat zo groot.  

Wanneer u cilindervormige condensatoren in wilt bouwen kunt u het gat later groter maken (hoeft maar aan één kant) en de gaten dichtkitten met zwarte kit. Ik heb goedkope kleine vierkante platte Siemens printplaat condensatoren gebruikt (overigens bij nader inzien geen goede keuze, wel klein maar kwetsbaar en mindere kwaliteit). In de zijkant van de kunststof cilinders heb ik een sleuf gefreesd waarin deze condensatoren passen. Ook hier weer de boormachine en de boorstandaard gebruikt met een 3 mm freesje. De condensatoren verbindt u met 2 stukjes 1 mm draad tijdens inbouw. Dit kunt u het best doen met soldeerbusjes of anders van draad soldeerbusjes wikkelen.  

Nu de sleuf en de wat te grote gaten met zwarte kit dichtkitten. Wanneer u meerdere condensatoren tegelijk maakt, vergeet dan niet direct na inbouw en dichtkitten de capaciteit op de cilinder aan te geven. Anders kunt u de zaak weer demonteren of nameten. De capaciteit van de condensator kunt u op de kunststof cilinder aangeven met zilverstift. Hier overheen een plakbandje of lak (zilverstift hecht niet goed op kunststof).  

Het resultaat is een zeer goed gelijkende teerpot. Het is wel een hele klus en wanneer u veel teerpotten moet vervangen moet u een doorzettertje zijn met veel tijd. 

Succes. Voor een minder arbeidsintensieve werkwijze hou ik mij overigens aanbevolen.